Droogte: zou hennep de nieuwe troef van de Franse boeren kunnen worden?

Terwijl de graanteelten zwaar te lijden hebben onder de zomerdroogte, vertonen sommige hennepvelden aan het einde van de zomer nog steeds groene planten. In Bretagne maakt het netwerk van boeren dat wordt begeleid door Terrachanvre, in het departement Morbihan, zich dan ook op om zijn percelen te oogsten zonder dat er irrigatie nodig was.

„ We hebben begin mei gezaaid, op het moment dat de grond opwarmt. Hennep stemt zijn rijping af op de lengte van de dag en bloeit na de zomerzonnewende”, legt Hervé Derrien, oprichter van Terrachanvre, uit, geciteerd door Ouest-France.

De oogst zal, net als in voorgaande jaren, half september plaatsvinden. Ondanks een ernstige droogte hebben de boeren niet het verwachte effect op de plant waargenomen. Het watertekort lijkt vooral de zaadproductie te hebben beïnvloed.

„We gaan half september oogsten, net als elk jaar. We hadden een droogte-effect verwacht, zonder irrigatie, maar dat is niet het geval, behalve dat er minder zaden zijn. De toppen zijn groen. Water is alleen nodig op het moment van zaaien.”

Proeven om het potentieel van hennep te meten

Deze weerstand betekent echter niet dat de plant in alle situaties zonder water kan worden geteeld. De aanplantfase blijft doorslaggevend, en de opbrengsten kunnen afhangen van de bodem, de zaaidatum en de lokale omstandigheden. Deze kwestie wordt momenteel onderzocht in verschillende regio’s die te maken hebben met drogere zomers.

In Gironde, hebben 17 landbouwers in 2026 34 hectare hennep aangeplant in het kader van een proef onder leiding van de Landbouwkamer van de Gironde en de Association Chanvre du Libournais. Op de percelen kunnen verschillende methoden worden vergeleken: zaaien op het oppervlak of ondergronds, al dan niet irrigeren, en verschillende aanplantperiodes.

De eerste waarnemingen tijdens het teeltseizoen zijn bemoedigend. Ondanks de droge omstandigheden lijkt de hennep het watertekort relatief goed te hebben doorstaan. Bij de definitieve evaluatie zal echter rekening moeten worden gehouden met de behaalde opbrengsten, aan de hand waarvan kan worden bepaald of deze weerstand ook leidt tot een economisch rendabele productie.

Dezelfde redenering geldt voor het stroomgebied van de Boutonne, in Charente-Maritime. Vier landbouwers hebben in 2026 deelgenomen aan een proef op 16 hectare. Het doel is met name het vaststellen van een teeltplan dat is aangepast aan een gebied waar de beschikbaarheid van water een grote uitdaging vormt.

Minder water, minder productiemiddelen

Het belang van hennep berust niet alleen op het vermogen om droge periodes te doorstaan. Dankzij zijn diepe wortelstelsel kan hij de waterreserves in de bodem aanboren, terwijl zijn snelle groei de concurrentie van onkruid op natuurlijke wijze beperkt.

In Normandië vat boer Damien Odienne zijn ervaring als volgt samen: „Hennep is goed bestand tegen droogte”. Hij benadrukt ook dat „de plant onkruid verstikt”.

Andere boeren wijzen op het beperkte gebruik van gewasbeschermingsmiddelen en meststoffen. Ludovic Rivière, teler in het departement Eure, beschouwt de teelt dan ook als een manier om de kwetsbaarheid van zijn bedrijf voor weersinvloeden te verminderen.

„Net als bij biologische landbouw moeten we ons ook bij conventionele landbouw aanpassen. De wereldbevolking groeit, we moeten haar voeden en oplossingen vinden. Hennep heeft echter geen gewasbeschermingsmiddelen nodig en vraagt zeer weinig water.“

Toch gaat de teelt niet zonder beperkingen. Het zaaien vereist precisie, het zaad brengt kosten met zich mee en de gangbare apparatuur is niet altijd geschikt voor een plant waarvan de stengels meerdere meters hoog kunnen worden.

Een sector die nog gestructureerd moet worden

De ontwikkeling van industriële hennep hangt dus evenzeer af van de agronomische kwaliteiten als van het vermogen om de verwerking en commercialisering ervan te organiseren.

In Bretagne bereidt Terrachanvre momenteel een nieuwe verwerkingsinstallatie voor, die wordt aangekondigd als een project van 5 miljoen euro. In Charente-Maritime zal er eveneens een vezelverwerkingsfabriek verrijzen in Saint-Julien-de-l’Escap, met een aangekondigde investering van 7,6 miljoen euro.

In het stroomgebied van de Boutonne zal deze fabriek jaarlijks ongeveer 2.000 ton hennep moeten verwerken, wat overeenkomt met zo’n 400 hectare aan productie. Maar om dit volume te halen, moeten ook de boeren worden overtuigd, met name wat betreft de aankoopprijs en de opbrengsten.

Er is een precedent: uit eerdere ervaringen is gebleken dat agronomische weerstand alleen niet voldoende was om de winstgevendheid te garanderen. Met name de oogst vormt een gevoelig punt, bij gebrek aan een voldoende ontwikkeld machinepark.

Ook de vruchtwisseling vormt een beperking. In de Gironde geven de actoren in de sector aan dat hennep pas om de vijf à zes jaar weer op hetzelfde perceel kan worden geteeld. Het moet dus worden geïntegreerd in een algemene strategie van vruchtwisseling met graan en andere gewassen.

Afzetmogelijkheden buiten de landbouw

Een ander argument ten gunste van hennep is de veelzijdigheid van het gebruik ervan. Vezels en hennepschilfers kunnen worden gebruikt in bouwmaterialen, met name voor isolatie. De zaden vinden afzetmogelijkheden in de voedingssector en kunnen worden gebruikt voor de productie van olie. De vezel is ook interessant voor bepaalde industrieën, met name voor de vervaardiging van composietmaterialen voor de automobielindustrie.

Deze diversiteit is belangrijk voor een sector die zich lokaal wil ontwikkelen: meer produceren is niet voldoende, er moeten ook verwerkingsfaciliteiten in de buurt van de bedrijven aanwezig zijn.

Hennep biedt bovendien potentieel belang op klimaatgebied. Door zijn snelle groei kan het CO₂ uit de atmosfeer op te nemen en een deel daarvan in de biomassa op te slaan. Wanneer de vezels vervolgens worden verwerkt in duurzame materialen, kan een deel van deze koolstof gedurende de levensduur van die materialen vastgehouden blijven.

Het zou echter te ver gaan om dit als de enige oplossing voor de klimaatverandering te beschouwen. De voordelen hangen af van landbouwpraktijken, opbrengsten, transport en vooral van de manier waarop de biomassa wordt verwerkt en gebruikt.

Een van de mogelijkheden voor aanpassing aan de klimaatverandering

In Frankrijk blijft hennep nog steeds een minderheidsgewas, maar er ontstaan steeds meer initiatieven in regio’s waar de toegang tot water onzekerder wordt. Bretagne, Gironde, Normandië en Charente-Maritime experimenteren elk op hun eigen schaal met de voorwaarden die nodig zijn voor de ontwikkeling ervan.

Het belang ervan ligt niet zozeer in de belofte van een grootschalige vervanging van bestaande gewassen, maar veeleer in het vermogen om de vruchtwisseling te diversifiëren met een plant die relatief weinig water nodig heeft en voor verschillende markten geschikt is.

In een context waarin boeren te maken hebben met steeds vaker voorkomende droogtes, gaat het dus minder om het vinden van een wondergewas dan om het identificeren van gewassen die in staat zijn om de productie op peil te houden met minder hulpbronnen. Hennep behoort nu tot de opties die in de praktijk worden getest. Het moet nu nog, perceel voor perceel, worden aangetoond dat de klimaatbestendigheid ervan ook kan uitgroeien tot een levensvatbaar landbouwmodel.