“Support. Don’t Punish 2026”: een wereldwijde oproep om repressie te vervangen door volksgezondheid

Op 26 juni 2026 zullen activisten, organisaties voor risicobeperking, gezondheidswerkers en mensen die wereldwijd te maken hebben met het drugsbeleid opnieuw deelnemen aan de wereldwijde actiedag „Support. Don’t Punish.

Deze internationale campagne, die in 2013 van start ging, pleit voor drugsbeleid dat gebaseerd is op volksgezondheid, mensenrechten en schadebeperking, in plaats van op criminalisering en repressie.

Wat aanvankelijk slechts een relatief bescheiden initiatief was, is uitgegroeid tot een gedecentraliseerde wereldwijde beweging waarbij honderden steden op verschillende continenten betrokken zijn. Door middel van demonstraties, openbare debatten, artistieke evenementen en belangenbehartiging proberen lokale groepen de punitieve aanpak op het gebied van drugs ter discussie te stellen en tegelijkertijd op wetenschappelijk onderbouwde alternatieven te promoten.

Volgens de organisatoren van de campagne maakt het huidige politieke klimaat de mobilisatie van dit jaar bijzonder belangrijk. Terwijl verschillende landen de afgelopen jaren hervormingen hebben doorgevoerd, keren veel regeringen tegelijkertijd terug naar strengere repressieve maatregelen en steeds straffender reacties op drugsgebruik.

De campagne waarschuwt voor de gevolgen van criminalisering

In de aanloop naar de actiedag van 2026 hebben de organisatoren de nadruk gelegd op wat zij omschrijven als de mislukkingen van het wereldwijde prohibitionistische model. In een persbericht dat op 23 juni werd gepubliceerd, somde de campagne verschillende redenen op waarom criminalisering ter discussie moet worden gesteld.

„Support. Don’t Punish“ stelt dat repressief beleid bijdraagt aan massale opsluiting, onevenredige gevangenisstraffen en toenemende sociale uitsluiting. De campagne wijst ook op een toename van executies in verband met drugsdelicten in bepaalde delen van de wereld en merkt op dat het drugsgebruik blijft stijgen ondanks decennia van repressief beleid.

Vertegenwoordigers van de campagne stellen bovendien dat criminalisering het drugsgebruik ondergronds drijft, waardoor mensen moeilijker toegang krijgen tot gezondheidszorg, behandelingen en begeleidingsdiensten. Ze stellen ook dat een strafrechtelijke aanpak de gezondheidsrisico’s vergroot, met name het risico op overdoses en de overdracht van besmettelijke ziekten.

Een ander punt van zorg is de impact van criminalisering op kwetsbare bevolkingsgroepen. Volgens de campagne treffen repressieve maatregelen onevenredig hard gemarginaliseerde gemeenschappen en dragen ze bij aan de stigmatisering van mensen die drugs gebruiken.

Risicobeperking centraal in het debat

De centrale boodschap van de campagne blijft het bevorderen van strategieën voor risicobeperking. Voorstanders stellen dat deze benaderingen hun doeltreffendheid hebben bewezen bij het terugdringen van sterfgevallen door overdoses, het beperken van de verspreiding van besmettelijke ziekten en het verbeteren van de toegang tot gezondheidszorg.

De beweging heeft ook kritiek op wat zij beschouwt als een onevenwichtige verdeling van de overheidsuitgaven. Terwijl overheden aanzienlijke middelen toewijzen aan politie en repressie, moeten risicobeperkingsprogramma’s vaak met beperkte financiële middelen werken. De organisatoren zijn van mening dat het herbestemmen van een deel van deze budgetten naar gezondheidsdiensten betere resultaten zou kunnen opleveren op sociaal vlak en op het gebied van de volksgezondheid.

Tot de hervormingen die de campagne bepleit, behoren de decriminalisering van drugsgebruikers, de vermindering van onevenredige straffen voor drugsgerelateerde overtredingen en de volledige afschaffing van de doodstraf voor drugsgerelateerde misdrijven.

Zoals in de verklaring van de campagne staat: „Mensen die drugs gebruiken, mogen niet langer als criminelen worden behandeld.“

De campagne roept regeringen ook op ervoor te zorgen dat de budgetten voor het drugsbeleid voldoende ondersteuning bieden aan gezondheidsdiensten en initiatieven voor risicobeperking.