Dr. Pascal Douek, een onvermoeibare voorvechter van medicinale cannabis in Frankrijk, is overleden

Dr. Pascal Douek, arts, die leed aan multiple sclerose en een fervent voorvechter was van medicinale cannabis in Frankrijk, is vorige week overleden. Zijn overlijden betekent het verlies van een stem die zich inzette voor de strijd om de toegang van patiënten tot behandelingen op basis van cannabis, op een moment dat Frankrijk nog steeds wacht op een permanent wettelijk kader.

Voor Pascal Douek was medicinale cannabis een kwestie van waardigheid, verlichting en het recht van ernstig zieke patiënten om therapeutische alternatieven te verkennen.

Een arts die de realiteit van chronische ziekte begreep

Pascal Douek, opgeleid in sportgeneeskunde en micronutriënten, kreeg in 2012 de diagnose multiple sclerose (MS). Zijn ervaring veranderde zijn visie op de geneeskunde, waardoor hij de dagelijkse moeilijkheden van patiënten centraal stelde in zijn werk.

Bijna tien jaar lang was hij vrijwilliger bij France Sclérose en Plaques, waar hij wekelijks een medische telefonische hulpdienst verzorgde. Elke maandag beantwoordde hij vragen over behandelingen, voeding en het leven met de ziekte.

In haar eerbetoon herdacht de vereniging een zeer menselijke arts, wiens welwillendheid, beschikbaarheid en luistervaardigheid mensen met multiple sclerose bijna tien jaar lang hebben begeleid en gesteund.

Naast zijn medische expertise bracht Pascal Douek iets bijzonder waardevols mee: het perspectief van iemand die de chronische ziekte begreep vanuit beide kanten van de spreekkamer.

Van scepticus ten aanzien van medicinale cannabis tot pleitbezorger voor patiënten

In 2018 trad dr. Douek toe tot het Tijdelijk Gespecialiseerd Wetenschappelijk Comité (CSST) dat was opgericht om de invoering van medicinale cannabis in Frankrijk te beoordelen. Het comité, dat was aangesteld om de stem van de patiënten te vertegenwoordigen, had op dat moment nog weinig kennis van de therapeutische toepassingen van cannabis. Het waren de getuigenissen van de patiënten, en met name hun verhalen over de voordelen die zij in het dagelijks leven ervoeren, die de visie van het comité geleidelijk hebben veranderd.

Mensen met ernstige aandoeningen beschreven hoe cannabis hen had geholpen hun symptomen te beheersen wanneer conventionele behandelingen onvoldoende verlichting boden. Deze getuigenissen droegen bij aan de unanieme aanbeveling van de commissie om medicinale cannabis voor vijf therapeutische indicaties toe te staan.

Pascal raakte vervolgens geïnteresseerd in cannabis zelf, hoewel het moeilijk bleek om producten te vinden met geschikte en constante concentraties THC en CBD. In een interview met Psychologies in december 2020 legde hij uit:

„Ik vond wel verlichting dankzij cannabis die ik op de zwarte markt kocht, maar het ‘high-effect’ is, vanuit therapeutisch oogpunt, een ongewenste bijwerking die mij ervan weerhield om hiermee door te gaan.”

Zijn ervaring illustreert de huidige realiteit van therapeutisch cannabisgebruik in Frankrijk: patiënten die op zoek zijn naar medische verlichting worden aan hun lot overgelaten op een ongereguleerde markt, zonder betrouwbare toegang tot geschikte preparaten.

Medicinale cannabis toegankelijk maken voor patiënten

In september 2020 publiceerde Douek Medicinale cannabis, een nieuwe kans, een boek dat bedoeld is om het therapeutisch potentieel, de beperkingen en de praktische uitdagingen van op cannabis gebaseerde geneesmiddelen uit te leggen. Hij pleitte ook voor een betere opleiding van zorgverleners en wees daarbij op het gebrek aan onderwijs over cannabinoïden in de conventionele medische opleidingen.

Zijn standpunt was zowel gebaseerd op getuigenissen van patiënten als op wetenschappelijke voorzichtigheid. Hij erkende de tekortkomingen van de bestaande klinische gegevens, maar stelde tegelijkertijd dat patiënten die in een therapeutische impasse verkeren, speciale aandacht verdienen.

Hij steunde uiteraard het Franse proefproject met medicinale cannabis waaraan hij deelnam en riep tot begin dit jaar, tijdens Cannabis Europa, op tot een snelle uitbreiding ervan.

Patiënten wachten nog steeds, en de tijd dringt

Het overlijden van Pascal Douek brengt een pijnlijke realiteit aan het licht: bijna zeven jaar na de eerste stappen ten gunste van medicinale cannabis in Frankrijk verzandt een proef die aanvankelijk twee jaar zou duren in opeenvolgende verlengingen, zonder dat dit leidt tot duurzame toegang voor patiënten.

Voor de betrokkenen zijn deze administratieve vertragingen niet zomaar kleine tegenslagen. Het zijn maanden, en vervolgens jaren, waarin ze moeten leven met pijn, beperkingen en onzekerheid, in afwachting van behandelingen die hun levenskwaliteit zouden kunnen verbeteren, of waarin ze gedwongen worden om in de illegaliteit te leven. En terwijl de beslissingen op zich laten wachten, sterven er patiënten. Pascal Douek is niet de eerste en ook niet de enige die is overleden zonder de hervormingen te hebben zien slagen waaraan hij had bijgedragen.

Zijn overlijden zou ons moeten herinneren aan een vanzelfsprekendheid: de tijd van de instellingen is niet die van de zieken. Elk verloren jaar is een jaar dat sommige patiënten niet hebben. Vraagstukken op het gebied van de volksgezondheid verdienen een grondig wetenschappelijk debat, dat al uitgebreid is gevoerd, maar ze mogen nooit voor onbepaalde tijd gevangen blijven in politieke impasses. Want terwijl Frankrijk wacht, sterven er patiënten.