Autisme: medicinale cannabis gaat gepaard met een afname van angstgevoelens

Een nieuw onderzoek uitgevoerd door het Office of Cannabis Management (OCM) van Minnesota levert een van de grootste datasets tot nu toe op over het gebruik van medicinale cannabis bij mensen met autisme. Op basis van gegevens uit meerdere jaren van het medische programma van deze Amerikaanse staat hebben de onderzoekers gerapporteerde verbeteringen waargenomen bij verschillende symptomen die vaak worden geassocieerd met autismespectrumstoornis (ASS), met name angst, depressie en slaapstoornissen.

Het rapport bestrijkt de eerste zes jaar waarin autisme werd erkend als aandoening die toegang gaf tot het programma voor medicinale cannabis in Minnesota. Het doel was niet om een klinische studie uit te voeren, maar om de daadwerkelijke ervaringen van patiënten, hun aankopen, de ontwikkeling van verschillende symptomen en de gemelde bijwerkingen te analyseren.

Meer dan 1.600 onderzochte patiënten die medicinale cannabis gebruiken

Tussen augustus 2018 en juli 2024 hebben 1.811 patiënten met een ASS zich voor het eerst aangemeld bij het medische programma van Minnesota. Van hen hebben 1.645, oftewel 90,8%, minstens één keer medicinale cannabis gekocht en vormen zij de populatie die in het rapport voornamelijk is geanalyseerd.

De groep valt met name op door de jonge leeftijd van de deelnemers. De gemiddelde leeftijd bij inschrijving was 20 jaar, terwijl 47,7% van de deelnemers jonger was dan 18 jaar. De gebruikspatronen verschilden aanzienlijk naargelang de leeftijd: bij minderjarigen was 85,3% van de aangeschafte producten bestemd voor orale toediening, terwijl bij volwassenen 68% van de aankopen bestond uit producten voor inhalatie.

Ook de keuzes op het gebied van cannabinoïden liepen uiteen. Patiënten jonger dan 18 jaar kochten voornamelijk orale producten die rijk waren aan CBD in plaats van THC, of die een evenwichtiger verhouding hadden. Volwassenen waren sterker vertegenwoordigd bij de aankopen van producten met een sterk THC-gehalte.

Angst, het meest gerapporteerde symptoom

Om de voortgang van de patiënten te beoordelen, maakte het programma gebruik van een zelfbeoordeling met betrekking tot acht symptomen: angst, gebrek aan eetlust, depressie, slaapstoornissen, vermoeidheid, misselijkheid, pijn en braken. De intensiteit ervan werd beoordeeld op een schaal van 0 tot 10. Een afname van ten minste 30% ten opzichte van de beginscore werd beschouwd als een klinisch significante verbetering.

Angst kwam bijzonder vaak voor. Aan het begin van de follow-up meldde 88,3% van de betrokken patiënten matige tot ernstige angst. Van hen meldde 57% een afname van ten minste 30% van hun angstscore binnen vier maanden na hun eerste aankoop van medicinale cannabis.

Van de patiënten die aanvankelijk dit verbeteringsniveau hadden bereikt en waarvoor de nodige gegevens voor de follow-up beschikbaar waren, behield 67,4% deze verbetering gedurende ten minste vier extra maanden. Van alle deelnemers die aanvankelijk aan matige tot ernstige angst leden, heeft 34,3% deze verbetering dus bereikt en vervolgens behouden.

Depressie en slaap: andere waargenomen verbeteringen

De resultaten beperken zich niet tot angst. Van de deelnemers die aanvankelijk een depressie van matige tot ernstige ernst vertoonden, meldde 63,4% een afname van ten minste 30% van hun score in de eerste vier maanden. Uit het rapport blijkt dat 41,3% van de betreffende patiënten deze verbetering uiteindelijk heeft bereikt en behouden.

Volgens de overzichtstabel van het onderzoek bedroeg dit percentage ook 37,3% voor slaapstoornissen en 34,4% voor vermoeidheid.

De getuigenissen die in het kader van het programma zijn verzameld, illustreren hoe sommige deelnemers deze veranderingen ervoeren. Een van hen zegt: „Ik heb het gevoel dat mijn angst in verband met autisme wat is afgenomen. Het helpt me om iets beter te slapen. Het verzacht de pijn die door de depressie wordt veroorzaakt een beetje.”

Een andere getuigenis beschrijft: „Afname van angst, afname van agressief gedrag, afname van zelfbeschadigend gedrag, aanzienlijk verbeterde slaap, afname van aanvallen, betere eetlust.”

Deze verklaringen blijven uiteraard individuele ervaringen en volstaan op zichzelf niet om de doeltreffendheid van een behandeling te meten.

Ook gedragsveranderingen onderzocht

De onderzoekers hebben zich ook specifiek gericht op gedragingen die verband houden met autismespectrumstoornis aan de hand van de ABC-2-vragenlijst, die onder meer prikkelbaarheid, hyperactiviteit, lethargie, repetitief gedrag en bepaalde vormen van ongepast taalgebruik beoordeelt.

Bij de 46 patiënten die de vragenlijst aan het begin van het programma en vervolgens tien weken later hadden ingevuld, werd een statistisch significante daling van de scores vastgesteld op alle beoordeelde gebieden. Een lagere score komt hier overeen met een afname van de aanwezigheid of de ernst van de gemeten gedragingen.

Dit gegeven moet echter met bijzondere voorzichtigheid worden geïnterpreteerd: deze 46 deelnemers vertegenwoordigden slechts 3,9% van de personen die in aanmerking kwamen voor dit deel van de analyse. De auteurs erkennen zelf dat patiënten die voordelen hebben ervaren mogelijk oververtegenwoordigd zijn in deze steekproef.

Een praktijkonderzoek, met belangrijke beperkingen

De omvang van het register van Minnesota maakt deze resultaten bijzonder interessant, maar vanwege hun observatieve karakter kan niet worden geconcludeerd dat medicinale cannabis de oorzaak is van de waargenomen verbeteringen.

Alle deelnemers gebruikten medicinale cannabis. Er was dus geen placebogroep of controlegroep om hun ontwikkeling te vergelijken met die van patiënten die geen medicinale cannabis gebruikten. Het rapport beschikte evenmin over voldoende informatie over andere medicijnen, therapieën of behandelingswijzigingen die de symptomen mogelijk hebben beïnvloed.

Een andere opmerkelijke beperking: een groot deel van de cohort bestond uit minderjarigen. In sommige gevallen werden de vragenlijsten daarom ingevuld door een ouder of een andere volwassene, wat betekent dat de gegevens een mix vormen van zelfbeoordeling door de patiënten en beoordeling door derden.

Gegevens die vooral de noodzaak van verder onderzoek onderstrepen

De resultaten uit Minnesota vormen uiteindelijk een verrijking van de nog beperkte en soms tegenstrijdige wetenschappelijke literatuur over cannabinoïden en autisme. Het rapport wijst er zelf op dat de weinige klinische onderzoeken die al zijn uitgevoerd, uiteenlopende resultaten hebben opgeleverd, afhankelijk van de gebruikte formuleringen en de onderzochte symptomen.

De auteurs blijven dan ook terughoudend: patiënten die waren ingeschreven voor een ASD meldden een afname van angst en, in een subgroep, een vermindering van bepaalde gedragssymptomen na het starten met medicinale cannabis. Maar deze verbanden vormen geen bewijs voor de therapeutische werkzaamheid ervan.

Een andere klinische studie levert aanvullende gegevens

Deze waarnemingen sluiten aan bij een klinisch onderzoek dat onlangs door Newsweed werd gepresenteerd, over NTI164, een oraal cannabisextract dat bijzonder rijk is aan CBDA. De HARMONY-studie, een gerandomiseerde, dubbelblinde en placebogecontroleerde studie, richtte zich op kinderen en adolescenten met ASS. Na acht weken constateerden de onderzoekers met name statistisch significante verschillen in het voordeel van NTI164 bij bepaalde metingen van angst, stemming, adaptief functioneren en sociaal gedrag. De resultaten waren echter gemengder voor andere criteria, met name slaap.

In tegenstelling tot de observationele gegevens uit Minnesota beschikte deze studie dus wel over een placebogroep, maar was ze gebaseerd op een veel kleinere steekproef: 54 deelnemers voltooiden de gecontroleerde fase. Een fase 3-studie, Beyond Harmony, zal NTI164 nu evalueren bij een groep van maximaal 200 kinderen. Deze twee onderzoeken bieden dus aanvullende inzichten, maar maken het in dit stadium nog niet mogelijk om cannabinoïden als een gevestigde behandeling voor autisme te beschouwen.