Europees drugsrapport 2026: een complexere en krachtigere cannabismarkt

Cannabis blijft veruit de meest gebruikte illegale drug in Europa, maar de markt hiervoor verandert in zo’n snel tempo dat het moeilijk is om de gevolgen voor de gezondheid in te schatten.

Dit is een van de belangrijkste bevindingen van het Europese drugsrapport 2026, dat op 9 juni is gepubliceerd door het EUDA, het Europees Agentschap voor drugs en drugsverslaving. Gezien de diversificatie van de producten, de voortdurende stijging van het THC-gehalte, de verschuivingen in de drugshandel en de nog recente nationale hervormingen roept het agentschap op tot verhoogde waakzaamheid.

Stabiel gebruik, steeds gevarieerdere producten

Volgens de EUDA heeft ongeveer 8,7 % van de Europese volwassenen tussen 15 en 64 jaar, oftewel zo’n 25 miljoen mensen, het afgelopen jaar cannabis gebruikt. De prevalentie stijgt onder jongeren: 15,3 % van de 15- tot 34-jarigen (15,4 miljoen) en 18 % van de 15- tot 24-jarigen geeft aan recent gebruik te hebben gehad, terwijl bijna 4,5 miljoen volwassenen het dagelijks of bijna dagelijks zouden gebruiken.

De nationale trends blijven uiteenlopend: van de landen die sinds 2023 een onderzoek hebben gepubliceerd, laten drie een stijging zien, tien een stabiel beeld en twee een daling. Bij adolescenten bevestigt het ESPAD-schoolonderzoek van 2024 dat cannabis de meest gebruikte illegale drug blijft, waarbij 13 % van de 15- tot 16-jarige leerlingen het al eens heeft geprobeerd. Ook de analyse van afvalwater schetst een gemengd beeld: van de 63 Europese steden die in 2025 zijn onderzocht, meldt een derde een stijging van de THC-sporen, tegenover 44 % die een daling zien.

Naast wiet en cannabishars, die nog steeds de boventoon voeren, constateert het agentschap een toename van het aantal producten. Sommige hebben een laag THC-gehalte of bevatten CBD; andere, die op de illegale markt als cannabis worden verkocht, blijken te zijn vermengd met krachtige synthetische cannabinoïden.

De EUDA maakt zich ook zorgen over de aanwezigheid van zeer geconcentreerde extracten en eetbare producten, die in verband worden gebracht met acute vergiftigingen op spoedeisendehulpafdelingen, evenals over de komst op de commerciële markt van semi–synthetische cannabinoïden, zoals HHC, die vaak worden vervaardigd uit uit hennep gewonnen CBD. Het agentschap kreeg in 2026 overigens de opdracht om de rol van CBD als potentiële precursor bij de productie van THC te evalueren. In 2024 werden ten minste drie illegale productielocaties ontmanteld, twee in Nederland en één in Polen.

Verhoogde gezondheidsrisico’s en een grote vraag naar zorg

Het dagelijks gebruik brengt de meeste risico’s met zich mee. De EUDA wijst erop dat intensief gebruik gepaard gaat met chronische ademhalingsklachten, verslaving en psychotische symptomen, maar ook met slechtere schoolresultaten en een verhoogd risico op een aanraking met justitie. Vroegtijdige start, producten met een zeer hoge dosering en langdurig gebruik vormen de belangrijkste factoren die tot complicaties leiden.

Deze realiteit komt tot uiting in de zorgcentra. Cannabis vertegenwoordigt inmiddels ongeveer een derde (33 %) van de drugsgerelateerde behandelingsaanvragen in de EU, Noorwegen en Turkije, en is daarmee de belangrijkste reden voor opname. Van de ongeveer 104.000 patiënten die in 2024 werden geregistreerd, begonnen bijna 62.000 aan een eerste begeleidingstraject, waarbij de stof door 41 % van de nieuwkomers werd genoemd.

Het agentschap wijst op een gemiddelde periode van elf jaar tussen het eerste gebruik en de eerste behandeling, een lange periode van blootstelling aan het risico. Het merkt ook op dat vaak tegelijkertijd een behandeling voor het stoppen met roken moet worden gevolgd.

De ziekenhuisgegevens bevestigen deze druk. In 2023 speelde cannabis een rol bij meer dan 46 % van de drugsgerelateerde bezoeken aan de spoedeisende hulp in Spanje en bij 28 % in Frankrijk. Binnen het netwerk van Euro-DEN Plus-referentieziekenhuizen was het in 2024 de op één na meest gemelde stof na cocaïne, meestal in combinatie met andere middelen. De mediane leeftijd van de betrokken patiënten was 28 jaar, en 74 % was man.

Een markt van 12 miljard euro, routes die zich hertekenen

De Europese markt voor cannabis, die op meer dan 12 miljard euro wordt geschat, levert aanzienlijke winsten op voor criminele organisaties, wat in sommige lidstaten gepaard gaat met een hoog niveau van geweld.

In 2024 zijn de inbeslagnames van cannabishars met 42 % gedaald ten opzichte van 2023, tot een historisch dieptepunt van 321 ton, als gevolg van een daling van 45 % in Spanje, dat met 206 ton niettemin het land met de grootste inbeslagname blijft. De inbeslagnames van wiet bleven over het algemeen stabiel (199 ton), maar kenden spectaculaire stijgingen in België (+1 075 %) en Nederland (+278 %), die verband hielden met grote hoeveelheden afkomstig uit Noord-Amerika.

Dit is een van de opvallendste signalen uit het rapport: de netwerken diversifiëren hun methoden en routes. De Spaanse autoriteiten hebben drones en snelle motorboten onderschept die hars vervoerden, terwijl de havens van Antwerpen en Rotterdam elk ongeveer 21 ton in beslag hebben genomen, voornamelijk uit Canada. Er komt ook cannabis uit de Verenigde Staten en, in mindere mate, uit Thailand. De overproductie en de dalende prijzen op de gereguleerde Noord-Amerikaanse markten zouden Europese drugshandelaren ertoe kunnen aanzetten om daar hun voorraad in te kopen.

In november 2025 heeft de EUDA via het EDAS-systeem haar allereerste waarschuwing afgegeven, waarin werd gewezen op de risico’s van Noord-Amerikaanse cannabis: zeer geconcentreerde producten en verontreiniging met potentieel gevaarlijke pesticiden.

De lokale productie blijft een pijler van het aanbod. In 2024 was 75 % van de in de EU in beslag genomen planten afkomstig uit Spanje, en elk jaar worden duizenden teeltlocaties, van kleinschalig tot industrieel, ontmanteld. Het gehalte aan THC blijft bovendien stijgen: de hars had in 2024 gemiddeld een gehalte van 24,6 %, wat het dubbele is van dat van de wiet (12 %). Over een periode van tien jaar is de concentratie van de hars met 66 % gestegen. Ten slotte werden in 2024 ongeveer 477 000 overtredingen wegens gebruik of bezit geregistreerd, tegenover 615 000 een jaar eerder.

Nationale hervormingen: evaluatie centraal in de nieuwe modellen

Verschillende lidstaten passen hun regelgeving aan. Malta heeft in december 2021 het voortouw genomen, gevolgd door Luxemburg (juli 2023) en vervolgens Duitsland (februari 2024), door eigen teelt en het bezit van kleine hoeveelheden toe te staan. Duitsland en Malta staan bovendien de verkoop zonder winstoogmerk toe binnen begeleide teeltverenigingen, naar het voorbeeld van de cannabis social clubs.

De Nederland experimenteert sinds 2025 met een gesloten keten in tien gemeenten, waarbij cannabis in een gereguleerde omgeving wordt geproduceerd en vervolgens via de coffeeshops wordt verkocht. In januari 2026 heeft Tsjechië op zijn beurt de teelt van drie planten voor privégebruik toegestaan.

Deze regelingen staan nog in de kinderschoenen en zijn nogal heterogeen. De EUDA benadrukt het belang van evaluatie: Duitsland en Luxemburg hebben tussentijdse rapporten gepubliceerd, en hetagentschap bereidt een toolkit voor die bestemd is voor beleidsmakers. Bij gebrek aan systematische monitoring van de eigen teelt blijft de werkelijke omvang van het fenomeen echter moeilijk te meten.

Voor de EUDA vragen deze ontwikkelingen – krachtigere producten, een complexere markt, veranderende regelgevingskaders – vooral om meer gegevens. Het agentschap wijst erop dat de kloof tussen de snelle transformatie van de markt en de kennis over de effecten daarvan voorlopig nog steeds de grootste blinde vlek is.