Uruguay wil medicinale cannabis opnemen in zijn gezondheidszorgstelsel

Uruguay was het eerste land ter wereld dat de gehele cannabissector wettelijk heeft gereguleerd.

Toch heeft medicinale cannabis tien jaar later nog steeds geen vaste plaats gevonden in het gezondheidszorgstelsel. De uitsluiting ervan uit het therapeutisch geneesmiddelenregister beperkt de toegang ertoe, terwijl het gebrek aan opleiding van zorgverleners en de kosten van de behandelingen de ontwikkeling ervan remmen.

Een systeem dat nog steeds wacht op volledige integratie

Ondanks een regelgevend kader dat al tien jaar van kracht is, worden medicijnen op basis van cannabis nog steeds niet vergoed door het Uruguayaanse gezondheidszorgstelsel. De prijs varieert doorgaans tussen de 5.000 en 9.000 Uruguayaanse peso’s (200 euro), een bedrag dat voor een deel van de patiënten onbetaalbaar blijft.

Hoewel sommige openbare instellingen, zoals het Pereira Rossell-ziekenhuis en de BPS (Banco de Previsión Social), gratis behandelingen aanbieden, moeten de meeste patiënten in de particuliere sector de kosten geheel of gedeeltelijk zelf dragen.

Slechts twee particuliere verzekeraars (Casmu en de Asociación Española) bieden klinieken aan die gespecialiseerd zijn in op cannabis gebaseerde therapieën, hoewel ook in dit geval een eigen bijdrage vereist blijft.

Tegelijkertijd zijn niet-gereguleerde producten een wijdverbreid alternatief geworden. Deze preparaten zijn aanzienlijk goedkoper, maar er vindt geen doseringscontrole plaats, ze voldoen aan geen enkele kwaliteitsnorm en beschikken niet over een officiële vergunning van het ministerie van Volksgezondheid, wat bij specialisten zorgen baart over de veiligheid en de doeltreffendheid ervan.

Klinisch bewijs en gebruik in de praktijk

Ondanks deze structurele beperkingen wordt het therapeutisch gebruik van cannabis ondersteund door steeds meer klinisch bewijs. De sterkste indicaties betreffen refractaire epilepsie, misselijkheid en braken als gevolg van chemotherapie, spasticiteit bij multiple sclerose en bepaalde vormen van neuropathische pijn.

In de praktijk zijn het vooral chronische pijnen die de vraag van patiënten domineren. Aandoeningen zoals fibromyalgie, osteo-articulaire pijn, migraine en aanhoudende hoofdpijn maken een aanzienlijk deel van de consulten uit.

Een studie uit 2023, gepubliceerd in de Revista Médica del Uruguay, toonde aan dat behandelingen op basis van cannabinoïden de levenskwaliteit van patiënten met chronische, niet-kankergerelateerde pijn verbeterden. Ook werd een afname van 15,7 % in het gebruik van opioïden vastgesteld, waarbij 8,3 % van de patiënten hun opioïdenbehandeling volledig had gestaakt, evenals een afname van 23,2 % in het gebruik van NSAID’s.

„Vaak gaat het om mensen die meerdere medicijnen gebruiken en toch geen voldoende verlichting vinden”, legde Galzerano uit over de patiënten die het vaakst een consult aanvragen.

Kankerpatiënten en mensen die palliatieve zorg nodig hebben, vormen de tweede grote groep gebruikers; zij wenden zich vaak tot behandelingen op basis van cannabis wanneer conventionele opties ontoereikend blijken te zijn.

Institutionele inertie

Het Technisch Adviescomité voor medicinale cannabis heeft onlangs een derde verzoek ingediend om deze behandelingen op te nemen in het Formulaire Thérapeutique des Médicaments (FTM). De twee voorgaande verzoeken waren door het ministerie van Volksgezondheid afgewezen.

In de praktijk blijft de toegang tot medicinale cannabis grotendeels afhankelijk van de financiële middelen van de patiënten en van de beschikbaarheid van artsen die zijn opgeleid om deze behandelingen voor te schrijven.

Een ander obstakel dat door specialisten wordt genoemd, is het gebrek aan opleiding van artsen. Van de ongeveer 7.300 artsen in het land beschikken slechts enkele tientallen over formele expertise op het gebied van op cannabinoïden gebaseerde therapieën, met name binnen de Uruguayaanse Vereniging voor Endocannabinoidologie (SUEN).

Zoals Julia Galzerano, interniste en boegbeeld op dit gebied, uitlegt: „Wij artsen hebben dezelfde vooroordelen als het grote publiek. Ons is geleerd te geloven dat cannabis een middel is dat tot misbruik leidt en geen therapeutisch hulpmiddel”,

Om deze leemte op te vullen heeft de Uruguayaanse Orde van Artsen onlangs een online opleiding over medicinale cannabis gelanceerd. De vraag overtrof de verwachtingen ruimschoots: er werden 110 aanmeldingen ingediend voor slechts 50 beschikbare plaatsen, wat zowel de belangstelling van professionals als het gebrek aan gestructureerde opleiding onderstreept.

Julia Galzerano merkt op dat de vooruitgang traag blijft vanwege verschillende factoren: ontoereikende universitaire opleiding, beperkte betrokkenheid van farmaceutische spelers en het ontbreken van een systematische verspreiding van therapeutische protocollen.

Zonder officiële integratie in het openbare gezondheidszorgstelsel zal de toegang waarschijnlijk ongelijk blijven.