Zou CBD de werking van THC versterken? Een uitgebreide analyse zet vraagtekens bij een gangbare opvatting

CBD zou een minder voorspelbaar effect op THC kunnen hebben dan algemeen wordt aangenomen.

Een nieuwe meta-analyse, uitgevoerd door onderzoekers van het Centre hospitalier de l’Université de Montréal, concludeert dat gelijktijdige inname van beide cannabinoïden de hoeveelheid THC en vooral die van zijn actieve metaboliet, de 11-OH-THC, in het bloed kan verhogen.

De studie, gepubliceerd in Neuroscience and Biobehavioral Reviews, bundelt de gegevens van 14 klinische onderzoeken met 341 deelnemers. Het doel was om vast te stellen of de combinatie van CBD en THC de farmacokinetiek van THC beïnvloedt, oftewel de manier waarop THC door het lichaam wordt opgenomen, omgezet en uitgescheiden.

De resultaten betekenen echter niet dat CBD producten systematisch sterker maakt. De onderzoekers benadrukken juist de beperkingen van de beschikbare gegevens. Maar ze trekken een wijdverbreide opvatting in twijfel: namelijk dat het verhogen van het aandeel CBD ten opzichte van THC voldoende zou zijn om de bijwerkingen van THC te verminderen.

Een toename van de blootstelling aan THC, maar niet noodzakelijkerwijs van de piek

In hun analyse constateerden de onderzoekers geen statistisch significante toename van de piekconcentratie van THC in het bloed, ook wel Cmax genoemd. Het algemene resultaat was dus onvoldoende om te concluderen dat CBD systematisch een sterkere stijging van THC in het bloed veroorzaakt. De mate van zekerheid van deze waarneming werd overigens als zeer laag beoordeeld.

Daarentegen was een andere farmacokinetische indicator, de AUCt – die overeenkomt met de totale blootstelling aan THC gedurende een bepaalde periode – significant hoger wanneer CBD gelijktijdig werd toegediend.

De verhouding tussen de gemiddelden wijst op een blootstelling die ongeveer 31% hoger was in de groepen die THC samen met CBD kregen toegediend. Dit resultaat bleek bestand tegen een gevoeligheidsanalyse die bedoeld was om de invloed van bepaalde geschatte of ontbrekende gegevens te controleren. De auteurs schatten het zekerheidsniveau van het bewijs echter ook hier weer als zeer laag in.

Met andere woorden: CBD lijkt niet per se een veel hogere maximale THC-concentratie te veroorzaken, maar zou de totale blootstelling aan THC wel kunnen verlengen of verhogen.

11-OH-THC centraal in de resultaten

Vooral wat betreft 11-OH-THC, de belangrijkste actieve metaboliet van THC, worden de resultaten duidelijker.

De meta-analyse constateert een significante toename van zowel de piekconcentratie in het bloed als de totale blootstelling wanneer CBD en THC samen worden toegediend. Voor de Cmax van 11-OH-THC bedraagt de verhouding van de gemiddelden 1,468, terwijl deze voor de AUCt 1,996 bedraagt. De onderzoekers hebben aan deze twee resultaten een gemiddeld zekerheidsniveau toegekend.

Het fenomeen lijkt ook verband te houden met de CBD-dosis. Analyses per subgroep laten met name grotere effecten zien bij doses van 100 mg of meer. De metaregressie toont een dosis-effectrelatie aan tussen de toegediende hoeveelheid CBD en de concentraties van 11-OH-THC in het bloed.

Deze bevinding is met name interessant voor oraal geconsumeerde producten. Wanneer een THC-houdend product wordt ingenomen, speelt de lever een belangrijke rol bij de stofwisseling ervan en produceert deze meer 11-OH-THC dan na inhalatie. Deze metaboliet is echter zelf psychoactief en zou even krachtig, of zelfs krachtiger, kunnen zijn dan THC, hoewel de effecten ervan veel minder goed zijn onderzocht.

Waarom CBD het metabolisme van THC zou kunnen beïnvloeden

Onderzoekers geven een farmacokinetische verklaring. CBD kan bepaalde leverenzymen uit de familie van de cytochromen P450, met name CYP2C9 en CYP2C19. Deze enzymen spelen een rol bij het metabolisme van THC en 11-OH-THC.

Door hun activiteit te remmen, zou CBD dus de snelheid kunnen beïnvloeden waarmee deze moleculen worden omgezet en uitgescheiden, waardoor hun aanwezigheid in de bloedbaan wordt bevorderd. Dit mechanisme was al gesuggereerd in eerdere studies en lijkt in overeenstemming te zijn met verschillende resultaten die in de nieuwe meta-analyse zijn opgenomen.

Een van de onderzoeken die in het overzicht is opgenomen, levert met name een opvallend voorbeeld: een orale dosis van 640 mg CBD in combinatie met 20 mg THC verhoogde de plasmaconcentraties van THC en 11-OH-THC, parallel aan veranderingen in de activiteit van enzymen die betrokken zijn bij het metabolisme van bepaalde geneesmiddelen.

Deze resultaten sluiten aan bij een in 2024 gepubliceerde studie, waarin al een soortgelijk fenomeen was aangetoond. In deze gerandomiseerde studie onder 37 vrijwilligers werd een hoge dosis CBD (450 mg) in combinatie met 9 mg THC in verband gebracht met een toename van de door de deelnemers gerapporteerde psychoactieve effecten, terwijl doses van 10 en 30 mg CBD de ervaring niet significant beïnvloedden.

In 2022 vroeg een andere studie zich al af of CBD de bijwerkingen van THC, zoals paranoia en geheugenverlies, daadwerkelijk tegengaat, maar vond slechts weinig bewijs ter ondersteuning van deze theorie.

De nieuwe meta-analyse werpt echter een ander licht op de zaak: door 14 klinische onderzoeken samen te voegen, suggereert deze dat de interactie gedeeltelijk verklaard zou kunnen worden door een verandering in de farmacokinetiek van THC en een grotere ophoping van 11-OH-THC in het bloed. De twee onderzoeken komen dus op één punt overeen, zonder dat daarmee kan worden gesteld dat CBD de effecten van THC systematisch versterkt: de dosis en de context van het gebruik lijken doorslaggevend, en er is meer onderzoek nodig om de variaties in bloedconcentraties nauwkeurig te koppelen aan de ervaren effecten.

Geen definitieve conclusie over de ervaren effecten

Dit is waarschijnlijk het belangrijkste punt om te onthouden: een hogere concentratie in het bloed is op zichzelf niet voldoende om de intensiteit of de duur van de ervaren effecten nauwkeurig te bepalen.

De auteurs merken op dat in sommige van de studies waarbij de hoogste orale doses CBD werden gebruikt, ook meer subjectieve, psychomotorische of cognitieve effecten werden waargenomen in de groepen die beide cannabinoïden hadden gekregen. Maar de meta-analyse is niet bedoeld om het verband tussen de waargenomen bloedconcentraties en de gedragsmatige of ongewenste gevolgen precies vast te stellen.

De resultaten moeten daarom met de nodige voorzichtigheid worden geïnterpreteerd. De geanalyseerde studies vertonen een grote heterogeniteit, met verschillende doseringen, formuleringen, toedieningswijzen en gebruikersprofielen. Een aanzienlijk deel van de onderzoeken vertoonde bovendien een hoog risico op vertekening.

Een andere beperking: de onderzoeken richtten zich voornamelijk op een eenmalige toediening. Veel mensen gebruiken CBD echter dagelijks, wat tot een andere farmacokinetische situatie zou kunnen leiden. De onderzoekers roepen daarom op tot grotere klinische onderzoeken, die de werkelijke gebruiksomstandigheden beter weerspiegelen, met name wat betreft de chronische toediening van CBD.