Frankrijk telt al 3.000 verkooppunten voor cannabis. Geen enkel daarvan is legaal.

Frankrijk telt duizenden verkooppunten, vijf miljoen jaarlijkse cannabisgebruikers en een markt die meerdere miljarden euro’s waard is. Toch blijft de verkoop van cannabis aan volwassenen verboden. Een paradox die aan de hand van officiële cijfers kan worden gemeten.

Volgens de kaart van de drugshandel in Frankrijk in 2024 die door de regering is gepubliceerd, waren er ongeveer 3.000 verkooppunten in het land geregistreerd. Dit cijfer heeft betrekking op alle verdovende middelen, en niet alleen op cannabis, maar geeft wel een idee van de omvang van de distributienetwerken.

Het aantal geregistreerde verkooppunten is volgens het OFAST inmiddels gedaald tot 2.543 op 30 juni 2026. Deze daling betekent niet noodzakelijkerwijs een evenredige krimp van de markt, aangezien thuisbezorging en verkoop via sociale media zich sterk hebben ontwikkeld.

Vijf miljoen potentiële klanten

Volgens de meest recente referentiegegevens van het Franse Waarnemingspost voor Drugs en Verslavingstrends (OFDT), hebben vijf miljoen Fransen in 2023 cannabis gebruikt, waarvan ongeveer 900.000 dagelijks. In totaal geven 18 miljoen volwassenen aan het minstens één keer in hun leven te hebben gebruikt.

Frankrijk beschikt dus al over een aanzienlijke afzetmarkt, bevoorradingskanalen, distributienetwerken en marktprijzen. In 2023 kostte een gram wiet ongeveer 10 euro, tegenover 8 euro voor hasj. Deze prijzen zijn overigens tot op heden niet veranderd, wat wijst op een zekere veerkracht van de markt tegenover de viervoudige XL-operaties van de verschillende ministeries van Binnenlandse Zaken.

Het OFDT schatte de omvang van de Franse cannabismarkt in 2017 al op 1,2 miljard euro. Een ietwat verouderde schatting die het economische gewicht illustreert van een product waarvan de verkoop nog steeds verboden is. Van onze kant schatten we de omvang eerder tussen de 2,3 en 4 miljard euro.

En in tegenstelling tot een gereguleerde markt ontsnapt deze activiteit onder andere aan de klassieke handelsbelasting, aan kwaliteitscontroles en aan de regels rond de verkoop aan minderjarigen.

Een markt die niet op legalisering heeft gewacht

Het Franse debat over de legalisering van cannabis is vaak gebaseerd op het idee dat het toestaan van de verkoop ervan neerkomt op het creëren van een nieuwe markt. De cijfers laten echter zien dat deze markt al bestaat, met zijn consumenten, leveranciers, distributeurs, marges, promotieacties en merken.

Het verbod heeft de ontwikkeling ervan niet tegengehouden, maar heeft een groot deel van de distributie in handen gelegd van clandestiene netwerken, met het geweld en de criminele economieën die daarmee gepaard kunnen gaan.

Legalisering zou de illegale handel uiteraard niet automatisch en volledig doen verdwijnen. Ervaringen in het buitenland tonen aan dat de prijs, de belastingheffing, de toegankelijkheid van de producten en de beperkingen die aan de handel worden opgelegd, een doorslaggevende rol spelen in het vermogen van een legale markt om te concurreren met het illegale aanbod.

Een gereguleerd kader zou het echter mogelijk maken om gezondheidscontroles, leeftijdsbeperkingen, traceerbaarheid van producten en belastinginkomsten in te voeren. Het zou ook vragen opwerpen op het gebied van de volksgezondheid, met name wat betreft de preventie van problematisch gebruik en de bescherming van minderjarigen.