In Zwitserland vermindert legale toegang tot cannabis probleemgebruik

Uit een Zwitsers onderzoek blijkt dat legale toegang tot cannabis problematisch gebruik kan verminderen, vooral onder mensen die ook andere middelen gebruiken. Het is het eerste gerandomiseerde gecontroleerde onderzoek in Europa dat de effecten van gereguleerde toegang tot cannabis direct vergelijkt met die van de illegale markt.

Het Weed Care pilotprogramma, dat begin 2023 van start gaat in Basel, maakt deel uit van een breder initiatief om op feiten gebaseerd cannabisbeleid in Zwitserland te onderbouwen. Het project is een samenwerking tussen de Universiteit van Bazel, de Aargau Psychiatric Services, de University Psychiatric Clinics Basel en de Health Department Basel-Stadt.

Gecontroleerde studie toont vermindering van stoornissen in cannabisgebruik

De studie, gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Addiction, volgde 374 volwassen deelnemers gedurende zes maanden. De helft mocht gereguleerde cannabis kopen bij apotheken met een vergunning en kreeg optionele counseling, terwijl de andere helft illegaal cannabis bleef kopen. De deelnemers rapporteerden over hun consumptiegewoonten en hun geestelijke gezondheid aan de hand van regelmatige vragenlijsten.

Volgens Dr. Lavinia Baltes-Flückiger, co-directeur van het onderzoek en hoofdauteur, is dit onderzoek een mijlpaal in cannabisonderzoek: “Er is nog nooit eerder zo’n gerandomiseerd gecontroleerd onderzoek uitgevoerd.”

De resultaten toonden een significante afname in problematisch cannabisgebruik, formeel bekend als cannabis use disorder (CUD), in de groep met legale toegang. Dit patroon was vooral uitgesproken bij degenen die ook andere drugs gebruikten, wat suggereert dat een gereguleerde cannabismarkt extra bescherming zou kunnen bieden aan gebruikers met een hoog risico.

Geen toename in gebruik of geestelijke gezondheidsproblemen

Een van de belangrijkste bevindingen van het onderzoek is dat legalisering niet leidt tot meer gebruik of een verslechterde geestelijke gezondheid. Ondanks de angst dat legale toegang zou kunnen leiden tot meer gebruik of psychiatrische symptomen, vond het onderzoek geen significante verschillen tussen de twee groepen wat betreft niveaus van depressie, angst of psychotische symptomen.

Deze resultaten zijn consistent met eerdere observationele onderzoeken, maar bieden sterker bewijs dankzij de gerandomiseerde gecontroleerde opzet.

“Legale toegang verlicht de last voor consumenten,” zei Professor Marc Walter van de Universiteit van Basel en Aargau Psychiatric Services.

Na zes maanden kreeg de controlegroep ook legale toegang tot cannabis voor de rest van het onderzoek, dat eindigt in de zomer van 2025. Een tussentijdse evaluatie na twee jaar toonde een algemene verbetering in mentaal welzijn aan bij de resterende ongeveer 300 deelnemers.

“Onze resultaten geven aan dat op de volksgezondheid gerichte recreatieve cannabiswetgeving een effectief beleidsmodel zou kunnen zijn om cannabis veiliger te maken zonder het gebruik of de gerelateerde schade ervan te verhogen,” concludeerden de onderzoekers.

Wijdere implicaties voor cannabisbeleid in Europa

Het Weed Care programma is slechts een van de zeven recreatieve cannabis proefprojecten die momenteel lopen in Zwitserland. Voorlopige gegevens van deze proeven, gepubliceerd door de Zwitserse overheid, laten een verschuiving zien naar minder risicovolle consumptiemethoden en een destigmatiserend effect voor consumenten die cannabis via gereguleerde kanalen gebruiken.

In februari 2025 keurden Zwitserse politici een plan goed om de recreatieve cannabismarkt voor volwassenen te reguleren. De voorgestelde federale wet zou burgers toestaan om wiet te kweken, te kopen, te bezitten en legaal te consumeren. De commissie Sociale Zekerheid en Volksgezondheid heeft het wetsvoorstel goedgekeurd met een meerderheid van 14 tegen 9 stemmen.