Kenia: Rastafari’s strijd over cannabis verder uitgesteld

Het Hooggerechtshof van Kenia heeft opnieuw zijn beslissing uitgesteld in wat een emblematische zaak is geworden die is aangespannen door de Rastafari Society of Kenya (RSK). De beslissing zou aanvankelijk op 28 mei worden genomen, maar werd uitgesteld tot 15 juli, waardoor een juridisch getouwtrek dat al meer dan vijf jaar aan de gang is, wordt verlengd.

Voor de Rastafari-gemeenschap gaat deze zaak veel verder dan alleen het strafrecht. Het kristalliseert een conflict tussen vrijheid van godsdienst, grondwettelijke rechten en een bijzonder streng wetgevend kader over drugs. De kern van het debat: het vermogen van de Keniaanse wet om religieuze praktijken te incorporeren die het gebruik van cannabis omvatten.

Uitstel Hooggerechtshof verdiept rechtsonzekerheid

De zaak vecht de bepalingen aan van de Control of Narcotic Drugs and Psychotropic Substances Act, die het bezit, de teelt en de consumptie van cannabis strafbaar stelt. Onder de huidige wet hangt overtreders een minimumstraf van vijf jaar gevangenis en boetes boven het hoofd.

Het Hof rechtvaardigde het uitstel door te verwijzen naar de “complexe” aard van de zaak en de “verstrekkende gevolgen voor de wetgeving”, volgens correspondentie die in het dossier wordt geciteerd. Dit is al het tweede uitstel dit jaar, wat bijdraagt aan de frustratie van de indieners die al wachten sinds de lancering van de Ganja Petitie in 2021.

Ondanks het uitstel zeggen leden van de Rastafari Society of Kenya dat ze kalm blijven. “We zijn vanaf het begin heel kalm en positief gebleven,” zei Ras Benaiah Mbucu, coördinator van de RSK, wat duidt op een positie die geworteld is in de Rastafari filosofie in plaats van confrontatie.

De erkenning van de Rastafaribeweging door de Keniaanse rechtbanken in 2019 was de kern van het argument van de indieners. Ze stellen dat deze erkenning hun aanspraak op bescherming van godsdienstvrijheid versterkt, inclusief het recht om cannabis als sacrament te gebruiken.

“Geloof versus cannabiswet”: constitutionele spanningen voor de rechtbank

Tijdens recente hoorzittingen voerden de raadslieden van de aanvragers aan dat het Keniaanse narcoticakader een direct conflict creëert tussen de staatswet en de grondwettelijke bescherming.

“Het Hooggerechtshof is geïnformeerd dat de Keniaanse Narcoticawet een direct conflict heeft gecreëerd tussen religieuze vrijheid en het strafrechtelijke verbod op cannabis, waarbij Rastafari’s aanvoeren dat de wet hen in een constitutioneel dilemma plaatst tussen geloof en respect voor de wet.”

De advocaten wezen verder op de persoonlijke en spirituele aard van cannabisgebruik in de Rastafari-praktijk. Zoals verklaard in de rechtszaal:

“Ze (Rastafari’s) zijn in een situatie geplaatst waarin ze moeten kiezen tussen respect voor de wet en trouw aan hun geloof”.

Een ander argument ging dieper in op de reikwijdte van de grondwettelijke bescherming: “Hoewel de wet werd uitgevaardigd in het algemeen belang, is het belangrijk dat het Hof rekening houdt met het effect van een algemeen verbod op het privégebruik, de consumptie en de teelt van marihuana”.

De aanvragers voeren ook aan dat de wet onevenredig ingrijpt in de privacy en gewetensvrijheid: “De wet grijpt in in de meest intieme sfeer van de privéwoning, het geweten en de keuzes die een volwassene maakt zonder anderen te schaden”.

Er werden ook vergelijkende juridische argumenten naar voren gebracht, verwijzend naar jurisdicties zoals Zuid-Afrika, waar de privéconsumptie van cannabis is gedecriminaliseerd op basis van grondwettelijke redeneringen.

Een beweging gevormd door identiteit, geschiedenis en uitsluiting

Naast de juridische argumenten belicht deze zaak de bredere sociale spanningen rond rastafarisme in Kenia. In Kenia is de beweging blijven groeien, vooral onder jongeren die op zoek zijn naar alternatieve spirituele paden. Rasta’s blijven melding maken van gevallen van discriminatie en druk van de politie in verband met cannabisbezit en hun uiterlijk. Ras Benaiah Mbucu beschreef constante pesterijen, waaronder pogingen tot afpersing tijdens zijn confrontaties met de politie.

Historica Giulia Bonacci koppelt deze marginalisatie aan koloniale erfenissen en hedendaagse sociale normen, en wijst erop dat het uiterlijk, zoals dreadlocks, uitsluiting kan versterken in een samenleving waar conformiteit met dominante religieuze en culturele codes nog steeds invloedrijk is.

Persoonlijke getuigenissen weerspiegelen deze spanningen. Kenia’s eerste Rastafari advocaat, Ras Mathenge Mukundi, herinnert zich dat hij werd geconfronteerd met stigmatisering in academische en professionele kringen:

“Het was ingewikkeld op de universiteit, want toen begon ik mijn dreadlocks te dragen,” legt hij uit. “Mensen probeerden me te ontmoedigen. Zowel sommige van mijn klasgenoten als het onderwijzend personeel.”

Toen hij zijn eed aflegde aan de bar, koos hij ervoor om niet de traditionele pruik uit het koloniale tijdperk te dragen. In plaats daarvan verscheen hij met een blauwe tulband die zijn dreadlocks bedekte, een afbeelding die veel is verspreid in de Afrikaanse media.

Hoewel de uitspraak nu in juli wordt verwacht, roept dit geschil een bredere vraag op: kan een algemeen verbod op cannabis samengaan met erkende religieuze praktijken die cannabis beschouwen als een sacramenteel element?