Wetenschappers ontdekken genetische verbanden tussen cannabisgebruik en het risico op afhankelijkheid

Een nieuwe studie van onderzoekers van de Universiteit van Californië, San Diego (UCSD) werpt licht op de genetische factoren die van invloed kunnen zijn op het gebruik van cannabis of de ontwikkeling van een verslaving aan de stof.

De studie, gepubliceerd in Molecular Psychiatry, identificeert verschillende genetische varianten die verband houden met impulsiviteit, psychiatrische stoornissen en fysieke kenmerken, wat leidt tot een beter begrip van waarom sommige mensen kwetsbaarder zijn voor een stoornis in het gebruik van cannabis (CUD).

De bevindingen zijn gebaseerd op een grootschalige genoomwijde associatiestudie (GWAS) met gegevens van bijna 132.000 deelnemers van genetisch testbedrijf 23andMe. Deelnemers vulden vragenlijsten in om erachter te komen of ze ooit cannabis hadden gebruikt en hoe vaak ze het gebruikten tijdens hun meest intensieve gebruiksperioden. De onderzoekers analyseerden vervolgens biologische en genetische correlaties om patronen te identificeren die alle populaties gemeen hebben.

Volgens Sandra Sanchez-Roige, universitair hoofddocent psychiatrie aan de UCSD en een van de hoofdauteurs van het onderzoek, “ontwikkelen de meeste mensen die cannabis proberen geen stoornis in het cannabisgebruik, maar sommige onderzoeken schatten dat bijna 30% dat wel doet”.

Volgens haar kan het begrijpen van de genetische basis van dit vroege gedrag helpen bij het identificeren van degenen die het meeste risico lopen en de weg vrijmaken voor preventieve of therapeutische strategieën.

De genen die gedrag en hersenfunctie beïnvloeden

Het UCSD-team identificeerde twee belangrijke genetische gebieden die verband houden met levenslang cannabisgebruik: CADM2 (cell adhesion molecule 2) en GRM3 (metabotropische glutamaatreceptor 3). Deze twee genen spelen een essentiële rol in de communicatie en ontwikkeling van neuronen in de hersenen.

CADM2, waarvan al bekend is dat het betrokken is bij zenuwcelsignalering, is in verband gebracht met impulsiviteit, obesitas en zelfs kankeruitzaaiingen. Het is ook aangetoond dat het de frequentie van cannabisgebruik beïnvloedt, wat suggereert dat dezelfde neurale paden die impulsief gedrag beïnvloeden ook kunnen bijdragen aan een hoger gebruiksniveau.

GRM3 reguleert de communicatie tussen neuronen en bevordert langdurige hersenplasticiteit. Variaties in dit gen zijn al in verband gebracht met schizofrenie en bipolaire stoornis, wat de overlap in biologische mechanismen tussen cannabisgebruik en bepaalde psychiatrische stoornissen zou kunnen verklaren.

“Door de biologische achtergronden te bestuderen die verklaren waarom iemand cannabis gebruikt en vervolgens een stoornis ontwikkelt, ontdekken we iets fundamenteels dat kan leiden tot nieuwe behandelingen,” zei Sanchez-Roige.

Zijn collega, Abraham A. Palmer, zei dat deze associaties niet betekenen dat cannabis schizofrenie of andere geestesziekten veroorzaakt. “Het is gewoon zo dat bepaalde biologische paden gemeenschappelijk kunnen zijn voor cannabis en schizofrenie.”

Wijdere genetische en sociale implicaties

Naast individuele genen onthulde het onderzoek meer dan 40 extra genetische varianten die verband houden met levenslang cannabisgebruik, 29 daarvan waren nooit eerder in verband gebracht met cannabisgerelateerde eigenschappen. Deze genetische factoren bleken te overlappen met factoren die verband houden met substantieel gebruik, stemmingsstoornissen, angst en zelfs fysieke gezondheidsmarkers zoals de eigenschappen van rode bloedcellen en vatbaarheid voor infectieziekten.

Palmer merkte op: “We weten al tientallen jaren dat genetische factoren beïnvloeden of mensen drugs proberen, hoe vaak ze die gebruiken en het risico dat ze verslaafd raken. Genetische hulpmiddelen zoals GWAS helpen ons bij het identificeren van de moleculaire systemen die cannabisgebruik koppelen aan hersenfuncties en gedrag.”

Deskundigen benadrukken echter dat genetica alleen niet voorspellend is voor verslaving.

Wayne Kepner, een verslavingsonderzoeker aan de Stanford University die niet betrokken was bij het onderzoek, legde uit dat verslaving “sterk beïnvloed wordt door context, stress en sociale omgeving”. Hij voegde eraan toe dat geen enkel gen, of zelfs maar een groep genen, kan verklaren waarom sommige mensen een verslaving ontwikkelen en anderen niet.