Iers medicinaal cannabisprogramma stagneert op 74 patiënten in 5 jaar

Vijf jaar nadat Ierland zijn Medical Cannabis Access Programme (MCAP) introduceerde, heeft de regering besloten tot een officiële herziening van het programma, dat veel kritiek kreeg omdat het te beperkend en traag zou zijn.

Minister van Volksgezondheid Jennifer Carroll MacNeill heeft bevestigd dat Professor Shane Allwright, een gepensioneerd epidemioloog van Trinity College Dublin, de Review of Access to Cannabis for Medical Use zal voorzitten. De evaluatie zal zowel het MCAP-kader als de parallelle ministeriële licentieprocedure in Ierland onderzoeken en ook nagaan of de toelatingscriteria moeten worden verruimd.

De aankondiging volgt op toenemende politieke druk en een hernieuwde evaluatie van de prestaties van het programma sinds de lancering in 2021.

Maar 74 patiënten goedgekeurd in vijf jaar

Ondanks dat het wordt aangekondigd als een belangrijke mijlpaal voor de Ierse gezondheidszorg, blijkt uit officiële cijfers dat MCAP slechts een opmerkelijk klein aantal mensen ten goede is gekomen. In een schriftelijk parlementair antwoord van 18 maart 2026 bevestigde minister Carroll MacNeill dat slechts 74 patiënten sinds de start van het programma zijn goedgekeurd.

Slechts 22 consulent-artsen hebben aanvragen ingediend namens patiënten, wat duidt op een laag gebruik door voorschrijvers en verdere vragen oproept over de werkelijke toegankelijkheid van het programma.

Het Ierse MCAP werd gelanceerd als een vijfjarige pilot en blijft beperkt tot drie in aanmerking komende aandoeningen: spasticiteit geassocieerd met multiple sclerose, refractaire chemotherapie-gerelateerde misselijkheid en braken, en ernstige therapieresistente epilepsie. De toegang wordt verder beperkt door de eis dat recepten afkomstig moeten zijn van gespecialiseerde artsen en alleen worden verstrekt nadat alle conventionele behandelingen zijn uitgeput.

Voor veel pleitbezorgers hebben deze beperkingen voorkomen dat MCAP een operationeel nationaal traject is geworden.

Een systeem gevormd door activisme, maar beperkt door ontwerp

De regeling kwam oorspronkelijk tot stand dankzij een burgercampagne onder leiding van Vera Twomey, wiens dochter Ava leed aan het Dravet Syndroom, een zeldzame vorm van medicijnresistente epilepsie. De publiekscampagne begon in 2017 en zette de regering ertoe aan om een regelgevend kader voor medicinale cannabis te ontwikkelen.

Het werk aan de regeling begon officieel in maart van dat jaar, waarbij klinische richtlijnen werden opgesteld door een panel van deskundigen. In juni 2019 werd de wetgeving ondertekend, waarmee MCAP als proefproject werd ingesteld.

Er ontstonden echter al snel zorgen over de structuur. Drugscampagnevoerder Natalie O’Regan stelde dat het programma geen monitoring en harde gegevensverzameling had. People Before Profit parlementslid Gino Kenny, een belangrijke politieke voorstander van MCAP, beschreef het programma ook als “veel te beperkend”.

Ministeriële licenties ook onder vuur

Naast MCAP biedt Ierland nog steeds een aparte route voor patiënten: het ministeriële licentiesysteem. Dit systeem bestond al voor MCAP en geeft patiënten toegang tot behandelingen op basis van cannabis voor aandoeningen die niet voldoen aan de officiële criteria van het programma, maar alleen met directe toestemming van de minister.

Dit systeem is in parlementaire reacties meerdere malen beschreven als bureaucratisch en traag. De producten worden geleverd door een apotheek in Nederland en de invoer wordt maandelijks beheerd door de Ierse Health Service Executive (HSE).

Carroll MacNeill bevestigde in januari 2026 dat het ministeriële vergunningenstelsel ook zou worden herzien als onderdeel van het 2026 proces.

Wetenschappelijk onderzoek benadrukt potentieel voor neuropathische pijn

De herziening zal naar verwachting worden geïnformeerd door een grote beoordeling van het wetenschappelijk bewijs, gepubliceerd in januari 2024 door de Health Research Board (HRB). Dit rapport onderzocht 47 systematische reviews die meer dan 30 jaar onderzoek omvatten.

De HRB vond bewijs dat het voorschrijven van cannabis ondersteunt voor misselijkheid en braken als gevolg van chemotherapie en spasticiteit als gevolg van multiple sclerose, beide aandoeningen die al onder MCAP vallen. Er werd ook gewezen op veelbelovende gegevens voor neuropathische pijn, wat suggereert dat dit een aandachtspunt zou kunnen worden in discussies over het uitbreiden van de criteria om in aanmerking te komen.

Voor veel andere aandoeningen die vaak door patiënten worden genoemd, zoals angst, kankerpijn, fibromyalgie en reumatische aandoeningen, concludeerde de HRB echter dat de gegevens niet overtuigend en fragmentarisch waren.

Het Ava-protocol en hiaten in de toegang tot ziekenhuizen

Een van de meest politiek gevoelige kwesties die waarschijnlijk moet worden aangepakt, is het ontbreken van een nationaal beleid dat ziekenhuispersoneel toestemming geeft Schedule 1 cannabismedicijnen toe te dienen.

Deze kwestie kwam naar voren in het geval van Ava Barry, die in mei 2023 overleed. Uit een onderzoek bleek vervolgens dat er geen officieel beleid was met betrekking tot het toedienen van speciaal toegelaten cannabismedicijnen in ziekenhuizen, waardoor haar moeder op de afdeling moest blijven als de enige persoon die wettelijk bevoegd was om haar te behandelen.

De aanbeveling die volgde staat nu bekend als het Ava Protocol, en Carroll MacNeill bevestigde dat dit een belangrijk punt zou zijn bij de herziening.

Ierland blijft achter bij de uitbreiding van medicinale cannabis in Europa

Terwijl veel Europese landen hun regelgevingskaders voor medische cannabis hebben uitgebreid en commerciële investeringen hebben aangetrokken, blijft Ierland achter, met een van de meest beperkende en langzaamste toegangssystemen op het continent.

De evaluatie moet in het tweede kwartaal van 2026 beginnen en binnen 12 maanden haar bevindingen publiceren. Voor patiënten en pleitbezorgers is de hamvraag of dit langverwachte proces eindelijk zal leiden tot concrete hervormingen of alleen maar tot een verlenging van een systeem dat de meeste patiënten al de toegang tot behandeling heeft ontzegd.